Ders 01 / 25
Gerilim, akım, direnç, güç ve enerji
Elektriğin beş temel büyüklüğünü birbirine bağla.
Önce günlük hayattan düşün
Bir su tesisatı düşün: basınç suyu iter, debi akan su miktarıdır, dar boru akışı zorlaştırır. Elektrikte gerilim itici etki, akım yük akışı, direnç ise bu akışa karşı koymadır.
Bu tam olarak ne?
Gerilim (voltage) iki nokta arasındaki elektriksel potansiyel farkıdır. Akım (current) bir iletkenden birim zamanda geçen yük miktarıdır. Direnç (resistance) akımı sınırlar. Güç (power), enerjinin aktarılma hızıdır; enerji (energy) ise zaman boyunca aktarılan toplam miktardır.
Şeklin anlattığı şey
Ohm üçgeninde gerilim V üstte, akım I ve direnç R alttadır. Üstteki V, alttaki I ile R'nin çarpımıdır: V = I·R. V sabitken R artarsa I azalır; R sabitken V artarsa I artar.
Mühendislik diliyle
Gerilimin birimi volt (V), akımın amper (A), direncin ohm (Ω), gücün watt (W), enerjinin watt-saat (Wh) veya joule'dür (J). Bir ölçümün sayısı kadar birimi de önemlidir.
V = I × RP = V × IE = P × tSayılara dökelim
24 V kaynağa 6 Ω direnç bağlanırsa I = 24/6 = 4 A ve P = 24×4 = 96 W olur. İki saat çalışırsa 192 Wh enerji kullanır.
Nerede kullanırsın?
Bir motorun etiketindeki V ve A değerleri çalışma noktasını, kW değeri ise milde verebildiği nominal mekanik gücü anlamana yardım eder.
08 · İleri seviyeBir adım daha derine in＋
Bir iletkendeki ısı kaybı Pk = I²R ile büyür. Bu yüzden akımın iki katına çıkması, aynı dirençte bakır kaybını dört katına çıkarır.
Gerilim iter, akım akar, direnç sınırlar; güç aktarım hızını, enerji ise toplam aktarımı söyler.
V, A, Ω, W ve Wh aynı şeyi ölçmez; her birinin fiziksel anlamı ve birimi farklıdır.
Mini test